Tutorial

React useEffect Cleanup: AbortController ve Yarış Koşulları

Mehmet Fatih Ünal
1 Kasım 2026
7 dk okuma
#React#useEffect#AbortController#Fetch API#TypeScript#Frontend
React useEffect Cleanup: AbortController ve Yarış Koşulları

React useEffect cleanup ne zaman çalışır?

React useEffect cleanup, Effect'in kurduğu bağlantıyı veya başlattığı işi temizlemek için döndürdüğü fonksiyondur. Bağımlılıklar değiştiğinde yeni kurulumdan önce eski cleanup çalışır; bileşen kaldırıldığında son cleanup çağrılır. React useEffect referansı yaşam döngüsünü tanımlar.

Bir ürün listesinde önce A'ya, hemen ardından B'ye tıkladığınızı düşünün. B'nin yanıtı önce gelir, A'nın yanıtı daha sonra tamamlanır. Her yanıt koşulsuz state güncellerse ekranda seçili B'nin altında A'nın adı görünebilir. Sunucu doğru yanıt vermiştir; arayüz yanlış isteğin sonucunu kabul etmiştir.

Eski API yanıtı neden yeni verinin üzerine yazar?

İsteklerin başlatılma sırası, tamamlanma sırasını belirlemez. Yarış koşulu, daha eski isteğin geç gelen sonucunun güncel seçime ait state'i değiştirmesiyle ortaya çıkar.

Yalnızca bağımlılık listesine ürün kimliğini eklemek eski isteği durdurmaz. Liste, yeni Effect'in ne zaman kurulacağını belirler. Önceki isteğin sonucuna ne yapılacağına cleanup ile karar vermek gerekir. React'in veri çekme örneği, artık geçerli olmayan yanıtı bir bayrakla yok sayar.

Ürün adı kadar hata mesajı da bu yarışa katılabilir. A isteği geç başarısız olduğunda B ürününün altında hata göstermek de aynı sorundur. Kontrolü yalnızca başarı yoluna eklemek bu yüzden eksik kalır.

AbortController ile güvenli fetch nasıl yazılır?

AbortController, sinyali verilen fetch işleminin iptalini sağlar; Effect'e ait yerel bayrak ise eski asenkron akışın state yazmasını engeller. İkisini birlikte kullanmak, ağ işini durdurma isteği ile sonucun hâlâ geçerli olup olmadığını ayrı ayrı ele alır. MDN abort referansı, iptalin yanıt gövdesinin okunmasına da uygulanabildiğini açıklar.

Aşağıdaki istemci bileşeni, aynı origin üzerindeki /api/products/:id adresinin bir name metni içeren JSON döndürmesini bekler. Yanıt biçimini de kontrol eder; TypeScript türü sunucudan gelen JSON'u kendiliğinden doğrulamaz.

import { useEffect, useState } from 'react';

type View = { id: string; name?: string; error?: string };

export function ProductName({ productId }: { productId: string }) {
  const [view, setView] = useState<View | null>(null);

  useEffect(() => {
    const controller = new AbortController();
    let active = true;
    setView(null);

    async function load() {
      try {
        const response = await fetch(
          '/api/products/' + encodeURIComponent(productId),
          { signal: controller.signal },
        );
        if (!response.ok) throw new Error('HTTP ' + response.status);

        const body: unknown = await response.json();
        if (
          typeof body !== 'object' || body === null ||
          !('name' in body) || typeof body.name !== 'string'
        ) throw new Error('Invalid product response');

        if (active) setView({ id: productId, name: body.name });
      } catch (error) {
        if (active && !controller.signal.aborted) {
          setView({
            id: productId,
            error: error instanceof Error ? error.message : 'Request failed',
          });
        }
      }
    }

    void load();
    return () => {
      active = false;
      controller.abort();
    };
  }, [productId]);

  if (view?.id !== productId) return <p role="status">Loading...</p>;
  if (view.error) return <p role="alert">{view.error}</p>;
  return <p>{view.name}</p>;
}

Her Effect kurulumu kendi controller ve active değişkenini oluşturur. Cleanup önce o kurulumun state yazma iznini kapatır, ardından iptali tetikler. Görünümde saklanan id kontrolü, yeni prop render edildiği fakat yeni Effect henüz çalışmadığı aralıkta da önceki ürünün adını gizler.

fetch, sunucu 404 veya 500 döndürdü diye otomatik olarak hata fırlatmaz. Örnekte response.ok kontrolü bu ayrımı yapar. JSON çözümleme hataları da catch yoluna düşer; MDN fetch rehberi HTTP hata durumlarıyla ağ hatalarını ayırır.

Strict Mode neden iki istek gösterir?

Strict Mode, geliştirmede Effect temizliğini sınamak için ek bir setup → cleanup → setup döngüsü çalıştırabilir. Ağ panelindeki iki istek tek başına production'da aynı davranışın olacağını göstermez. React'in Effect senkronizasyon rehberi bu geliştirme kontrolünü açıklar.

İlk isteğin cleanup sırasında iptal edildiğini ve yalnızca güncel kurulumun sonucu gösterebildiğini kontrol edin. Bir ref ile ikinci kurulumu engellemek, eksik temizliği gizleyebilir. Doğru hedef, yeniden kurulumdan sonra da tutarlı çalışan bir bileşendir.

Effect callback'ini doğrudan async yapmayın. Örnekteki load fonksiyonu asenkron işi yürütürken dış callback cleanup fonksiyonunu hemen döndürebilir.

İptal, debounce ve önbellek aynı sorunu mu çözer?

İptal devam eden işi durdurmaya çalışır, debounce yeni işin başlamasını geciktirir, önbellek ise önceki sonucu yeniden kullanır. Cleanup tek başına istek birleştirme veya önbellek sağlamaz.

Arama kutusunda her tuş vuruşunda başlayan istek sayısını azaltmak ayrı bir karardır. Sayfalar arasında paylaşılacak veri için de kullanılan framework'ün veri yükleme mekanizmasını değerlendirin. Bu küçük bileşen, kapsamlı bir veri katmanının yerine geçmez.

Bir fetch'i iptal etmek, sunucunun başlamış işlemini geri almaz. Sipariş oluşturma gibi bir mutasyonu yalnızca bileşen göründü diye Effect'e koymak yerine kullanıcı eylemi ve sunucu tarafı tekrar güvenliğiyle tasarlayın. Webhook idempotency rehberi tekrarların etkisini ele alır. Tarayıcı yanıtı okuyamıyorsa CORS hata ayıklama rehberi de yardımcı olur.

Bu örnekte hangi durumlar denenmeli?

Yarış koşulu kontrolü, yalnızca başarılı bir isteği açıp bakmaktan fazlasını gerektirir. Örneği kendi API'nize bağladıktan sonra şu davranışları doğrulayın:

  1. A'yı yavaş, B'yi hızlı yanıtlatın; son görünüm B olarak kalmalı.
  2. Eski isteği geç hata ile tamamlatın; güncel ürün hata durumuna geçmemeli.
  3. Bileşeni istek sürerken kaldırın; iptal kullanıcıya hata olarak gösterilmemeli.
  4. Güncel isteğe 500 veya geçersiz JSON döndürün; gerçek hata görünmeli.

Sık sorulan sorular

Cleanup yalnızca bileşen kaldırılınca mı çalışır? Hayır. Değişen bağımlılıklar için yeni setup'tan önce de çalışır.

AbortController varsa active bayrağı şart mı? Her akışta şart değildir. Bayrak, iptali desteklemeyen veya fetch sonrasında devam eden asenkron işlerin eski state yazmasını da kontrol eder.

Bağımlılık listesini boş bırakmak yarışı çözer mi? Hayır. Bu örnekte productId değişikliklerini izlemeyi engeller ve yanlış veriyi kalıcılaştırabilir.

useEffect sunucuda veri yükler mi? Effect'ler istemcide çalışır. İlk HTML'de veri gerekiyorsa sunucu veya framework veri yükleme yolunu kullanın.

Daha Fazla İçerik

Blog sayfasında diğer yazılarımı keşfedin

Tüm Yazılar