Geliştirme

PostgreSQL LIKE ve ILIKE: Metin Aramasında Joker Karakterler

Mehmet Fatih Ünal
14 Kasım 2026
7 dk okuma
#PostgreSQL#SQL#LIKE#ILIKE#ESCAPE
PostgreSQL LIKE ve ILIKE: Metin Aramasında Joker Karakterler

LIKE ve ILIKE ile hangi metin aranır?

PostgreSQL'de LIKE bir metni desenle karşılaştırır; % sıfır veya daha fazla karakteri, _ tek bir karakteri temsil eder. ILIKE büyük/küçük harf karşılaştırmasını etkin locale'e göre yapar. Kullanıcının yazdığı yüzde işaretini gerçek bir karakter olarak aramak istiyorsanız desenin anlamını ayrıca ele almalısınız.

Bir arama kutusunda SQL parametresi kullanmak ile joker karakterleri etkisizleştirmek aynı işlem değildir. Biri sorgu yapısı ile veriyi ayırır, diğeri verinin desen olarak nasıl yorumlanacağını belirler. PostgreSQL desen eşleştirme belgesi bu sözdizimini tanımlar.

Sonuçları tahmin edilebilir bir tablo kurun

Aşağıdaki örnek ASCII metinler ve açıkça belirtilmiş C kollasyonu kullanır. Böylece harf farkını incelerken ortamın varsayılan kollasyonuna bağlı kalmayız. Gerçek bir Türkçe arama politikasının yerine C kollasyonu önermek amaçlanmıyor.

CREATE TEMP TABLE demo_titles (
  id integer PRIMARY KEY,
  label text COLLATE "C"
);
INSERT INTO demo_titles VALUES
  (1, 'Java'),
  (2, 'JavaScript'),
  (3, 'Java Basics'),
  (4, 'TypeScript'),
  (5, 'java guide'),
  (6, 'C_Notes'),
  (7, '100%Ready'),
  (8, 'A!B'),
  (9, NULL),
  (10, 'CxNotes');

Sonraki sorguları aynı bağlantıda çalıştırın. NULL satırı, bilinmeyen metni de görmenizi sağlar; NULL karşılaştırmasının WHERE tarafından doğru kabul edilmediği NULL rehberinde açıklanıyor.

Başlangıç eşleşmesi ile parça araması aynı değildir

SELECT id, label FROM demo_titles
WHERE label LIKE 'Java%'
ORDER BY id;

SELECT id, label FROM demo_titles
WHERE label ILIKE 'java%'
ORDER BY id;

İlk sorgu 1, 2 ve 3 numaralı satırları döndürür. İkinci sorguya 5 numaralı java guide da katılır. Yüzde işareti hiç karakter almadan da eşleşebildiği için Java'nın kendisi sonuçtadır.

SELECT id, label FROM demo_titles
WHERE label LIKE '%Script'
ORDER BY id;

SELECT id, label FROM demo_titles
WHERE label LIKE '_ava'
ORDER BY id;

İlk sonuç JavaScript ve TypeScript'tir; ikinci sonuç yalnızca Java'dır. LIKE deseni bütün metinle eşleşir. Herhangi bir yerde java parçasını aramak için örneğin ILIKE '%java%' gerekir; desendeki yüzde işaretlerinin konumu aramanın kapsamını değiştirir.

Gerçek yüzde ve alt çizgi nasıl aranır?

SELECT id, label FROM demo_titles
WHERE label LIKE 'C!_Notes' ESCAPE '!'
   OR label LIKE '100!%Ready' ESCAPE '!'
   OR label LIKE 'A!!B' ESCAPE '!'
ORDER BY id;

Sonuç 6, 7 ve 8 numaralı kayıtlardır. Burada ! kaçış karakteri seçildi. Alt çizgi ve yüzde önüne ! eklenir; gerçek ! için !! yazılır. Kaçışsız C_Notes deseni ise CxNotes ile de eşleşirdi.

Uygulama yalnızca kullanıcının yazdığı parçayı arayacaksa desen hazırlama kuralını açık tutabilirsiniz:

function literalContains(term) {
  return '%' + term
    .replaceAll('!', '!!')
    .replaceAll('%', '!%')
    .replaceAll('_', '!_') + '%';
}
console.log(literalContains('C_Notes')); // %C!_Notes%

Bu yardımcı metin girdi varsayar ve SQL metni üretmez. Önce ! kaçırıldığı için sonradan eklenen kaçış karakterleri tekrar değiştirilmez. Boş arama %% üretir ve NULL olmayan etiketlerle eşleşir; bunun listeleme amacıyla kabul edilmesi veya reddedilmesi ürün kararıdır.

Parametre bağlamak desenin anlamını kaldırır mı?

PREPARE find_titles(text) AS
SELECT id, label FROM demo_titles
WHERE label ILIKE $1 ESCAPE '!'
ORDER BY id;

EXECUTE find_titles('%C!_Notes%');
DEALLOCATE find_titles;

Bu sorgu yalnızca C_Notes kaydını bulur. Desen ayrı parametredir; yüzde ve alt çizginin anlamı yine SQL operatörünün kuralına bağlıdır. Bir veritabanı sürücüsü kullanıyorsanız üretilen deseni sürücünün parametre bağlama mekanizmasına verin; sorguya metin birleştirerek eklemeyin. SQL PREPARE belgesi bu örnekteki $1 yer tutucusunu açıklar.

Kollasyon ve sorgu maliyeti neden ayrıca test edilmeli?

Bu örnekteki ASCII sonuçlarını bütün diller için geçerli bir büyük/küçük harf kuralı sanmayın. Türkçe I/İ/ı/i, seçili kollasyon ve PostgreSQL sürümüyle birlikte değerlendirilmelidir. PostgreSQL 18 belgesi bazı nondeterministic kollasyonlarla LIKE kullanımını da açıklar; LIKE her ortamda aynı harf davranışını garanti eden bir etiket değildir.

Başlangıç araması ile başında yüzde olan parça araması aynı sorgu planını gerektirmeyebilir. Önce doğru eşleşmeyi belirleyin, ardından gerçek veriyle EXPLAIN planını inceleyin. Küçük bir denemenin hızlı bitmesi büyük listede de aynı maliyeti kanıtlamaz.

Sık sorulan sorular

Alt çizgi yalnızca alt çizgi karakterini mi bulur? Kaçırılmadığında herhangi bir tek karakterle eşleşir.

Parametreye yüzde koyarsam literal mi sayılır? Hayır; LIKE parametreyi yine desen olarak yorumlar.

ILIKE aksanları da otomatik eşitler mi? Böyle genel bir varsayım yapmayın. Dil ve kollasyon beklentilerini somut örneklerle doğrulayın.

Daha Fazla İçerik

Blog sayfasında diğer yazılarımı keşfedin

Tüm Yazılar